Rss

Verdiepen – de Middeleeuwen

12-12-2010

Ik ben als geïnteresseerde liefhebber en later als geïnspireerde schrijver al heel lang bezig met het ontdekken en ontginnen van de geschiedenis. De focus is zowel persoonlijk als beroepsmatig de laatste tijd steeds meer op de Europese (en specifiek de Nederlandse) Middeleeuwen komen te liggen. Automatisch ben ik me daar dan ook in gaan verdiepen.

Hieronder een verslag van het seminar Middeleeuwse Krijgskunsten dat ik gevolgd heb, de vorderingen van mijn Schattenboek, het ‘Arre zwaard’ en de workshop ‘Schrijf geschiedenis’.

Wandel met mij mee door de fascinerende Middeleeuwen en pas op dat uw zwaard niet breekt.

 

Veel van mijn verhalen en boeken spelen zich in de zogenaamde Middeleeuwen af. Automatisch ga je dan manieren zoeken om je kennis te verdiepen. Daartoe heb ik al veel contact met historici en archeologen, zoals stadsarcheoloog van Groningen Gert Kortekaas, conservator van het Groninger Museum Egge Knol, de archeologen van ARC bv en de net cum laude afgestudeerde archeoloog/ middeleeuws smid Sebastiaan Pelsmaeker. Ook heb ik een inleidend vak Archeologie aan de Rijksuniversiteit Groningen gevolgd en daar columns over geschreven voor de Universiteitskrant Groningen. En onlangs kwam ik op het spoor van nog iets wat mijn kennis van de Middeleeuwen een impuls kan geven: zwaardvechten in de Europese Middeleeuwse traditie!

 

Seminar Middeleeuwse Krijgskunsten

Op zaterdag 11 december 2010 was het na veel organiseren, werven en enthousiasmeren zo ver: een hele dag Middeleeuwse Krijgskunsten in Groningen. Gerard Gosen van Ocho de Mayo heeft zijn ervaring met het organiseren van de tango scene in Groningen in de strijd geworpen om zwaardvechten in Stad op poten te zetten. Achttien geïnteresseerden traden aan in de buurtsportzaal in de Folkingedwarsstraat voor vijf uur instructie van de internationaal bekende vechtmeester Mishaël Lopes Cardozo van de Academie voor Middeleeuwse Europese Krijgskunsten (AMEK).

Na een korte inleiding gaf Fechtmeister Mishaël de keuze: een breed palet aan oefeningen, inclusief zwaard, mes en ongewapend vechten, of exclusief verdiepen in de zwaardvechtkunst. De keuze was unaniem voor verdieping. En dat hebben de deelnemers geweten!

Zwaarden

Meister Mishaël had een grote hoeveelheid nylon trainingswapens meegenomen, naast een kleine verzameling metalen replica’s. Veel van de termen in het Middeleeuws zwaardvechten komen uit het Oud Duits en Italiaans, maar er zijn ook veel Nederlandse vertalingen. Met het zwaard in de hand gaf de Fechtmeister uitleg over de basiskennis van het wapen.

De lange kant van een tweesnijdend zwaard is de kant waar de duim naartoe wijst, die bij een normale grip van je af gekeerd is. De andere kant is de korte of valse kant. Dit is een belangrijk onderscheid, omdat je met beide zijden kunt toeslaan en dat voor elke kant verschillende technieken gebruikt worden. Verder legde hij uit over het sterk en het zwak van het zwaard, het gevest en de pommel. Ook kwam aan de orde dat Middeleeuwse zwaarden veel lichter waren dan mensen vaak denken. Een kilo, tot maximaal anderhalf. Dat lijkt weinig, maar loop er maar eens een middag mee te zwaaien. Juist: dat geeft spierpijn.

Standen en posities

In een opstelling, vergelijkbaar met die van Taekwon-Do, werden vervolgens een aantal basisstanden doorgenomen. Hierbij verschilden de voetposities nauwelijks en de gewichtsverdeling maar een beetje, maar waren de verschillende zwaardhoudingen van belang.

De ploeg werd als eerste behandeld. De voeten in een vrij lange stand, alle kwetsbare, bloedrijke delen van de ledematen van de tegenstander afgedraaid en het zwaard onder een hoek van vijfenveertig graden omhoog en naar voren. Vervolgens werden de nar, de os en de staart behandeld en tot slot de stand ‘Vom tag’. Deze laatste gebruikten we de rest van het seminar steeds als basisstand. Hij heet Vom tag omdat het zwaard in de hoogste versie boven het hoofd gehouden wordt en hij van daar ‘van het dak’ neer kan dalen op de tegenstander, geholpen door de zwaartekracht. Wij gebruikten de makkelijkste variant waarbij de korte kant van het zwaard op de schouder rust.

Zonder dat ik het wist had ik deze houdingen aangenomen toen ik poseerde met het Arre zwaard, gesmeed door Sebastiaan Pelsmaeker. Sebastiaan was er overigens ook en we hebben erg prettig samen getraind.

Oefeningen

De Fechtmeister legde een aantal oefeningen uit, eerst solo, om de posities en een paar basisslagen onder de knie te krijgen, daarna gepartnerd, om de impact van het zwaard te voelen en de slagen uit te proberen. Anders dan in Taekwon-Do, waar je techniek altijd synchroon met je gehele lichaam uitgevoerd moet worden, gaat het zwaard altijd voor. Dus, eerst het zwaard in beweging brengen, dan pas met je stap, gewicht en stand er achteraan. Omschakelen voor mij dus.

Na de pauze gingen we aan de gang met ‘flowdrills’, series slagen, stappen en standen, die in een vloeiende beweging uitgevoerd kunnen (en op den duur moeten) worden. Alle standen kwamen weer terug, waarbij de ‘os’ gebruikt wordt om een slag met de korte kant van het zwaard van rechtsboven naar linksonder te maken. Deze slag geeft je de mogelijkheid om snel te vervolgen met een slag met de lange kant naar hetzelfde doel. Dit bleek al snel goed te werken en veel sneller te zijn dan twee slagen met de lange kant achter elkaar.

De slagen probeerden we met partner uit, waarna ook de omgekeerde versie van de flowdrill uitgelegd werd. Moeilijk, maar leuk en spannend om te oefenen!

Tot slot kregen we een inkijkje in de verdieping van de kunst: een zogenaamde meesterslag, de Zwerchhau, waarbij het zwaard een kwartslag gedraaid wordt in de hand en het wapen om dat van de tegenstander heen snijdt, naar het hoofd. 

Fechtmeister Mishaël zei aan het einde dat hij hoopte dat we het een beetje interessant hadden gevonden, ondanks de basistechnieken die hij ons geleerd had. Het antwoord is een volmondig ‘Ja!’. Ik herken dat wel: ik kan me soms ook moeilijk voorstellen hoe een nieuwe leerling op mijn Taekwon-Do school zo enthousiast kan zijn, terwijl we hem of haar net een fractie van de basis hebben geleerd. Nu weet ik weer hoe het zit: iets nieuws leren is fascinerend en je moet natuurlijk bij de basis beginnen om er ook maar iets van te kunnen bakken. Het was een geweldig seminar.

Indiaas eten

Na afloop van de cursus gingen we met een deel van de groep naar de thuisbasis van de organisator, waar Gerard een overheerlijke Indiase maaltijd liet aanrukken. Met weinig dingen kun je me een groter plezier doen, dat was dus een perfect toetje.

Gezellig nagepraat en nog wat meer te weten gekomen over zwaardvechten. Deze nieuwe kennis ga ik zeker gebruiken. Niet alleen sommige oefeningen in mijn lessen en ook niet alleen de zwaardtechnieken in een vervolg van de cursus die er hopelijk gaat komen, maar ook in mijn verhalen (en wie weet in een samenwerking met meister Mishaël).

 

Schattenboek

Mijn eerstvolgende grote schrijfproject in samenwerking met het Groninger Forum en gemeente Groningen is goed onderweg, al heeft het alleen nog maar een werktitel. Het zal gaan om een achttal verhalen, spelend in de stad Groningen. Elk verhaal wordt gebaseerd op een archeologisch artefact. Eigenlijk is het boek een vervolg op Het gebroken zwaard, alleen dit keer gefocust op ‘Stad’ en niet op de noordelijke drie provincies.

Een van de verhalen zal ook weer over het gebroken zwaard van de Oude Boteringestraat 52 gaan. Alleen dit keer gaan we een alternatief verhaal bedenken, met andere figuren en een andere reden voor het breken van het zwaard.

Bij het boek hoort een tentoonstelling, die door de stad zal reizen. Deze  tentoonstelling zal een combinatie van ‘achter glas’ en aanraakbare voorwerpen gaan behelzen. Historische objecten kun je echter niet zomaar aan iedereen in handen geven. Vandaar dat er een aantal replica’s gemaakt worden. De meest bijzondere is onlangs opgeleverd: een ongebroken replica van het zwaard van de Boteringestraat!

Sebastiaan Pelsmaeker heeft het wapen gesmeed op basis van wetenschappelijk onderzoek en documentatie. Hij heeft daarbij de Middeleeuwse methoden, voor zover bekend, zo veel mogelijk toegepast. Het resultaat is een werkelijk prachtig zwaard. Inmiddels heeft gemeente Groningen er nog twee besteld, om op den duur als prijs of verlotingsobject te gebruiken.

Het Schattenboek zal de aankomende maanden geschreven worden en zal ergens tegen de zomer van 2011 verschijnen bij Uitgeverij Tilia Scriptum.

 

Schrijf geschiedenis!

Bij het eerste exemplaar van het ‘Arre zwaard’ is de punt afgeknapt bij de laatste blussing, waardoor de smid weer opnieuw moest beginnen. Ik heb Sebastiaan gevraagd dat wapen toch af te maken. Het is dan geen exacte kopie van het gebroken zwaard, maar het geeft wel een mooi beeld van een Middeleeuws wapen. Dat wil ik gaan gebruiken bij de inleiding van de schoolbezoeken die ik in 2011 af ga leggen, in het kader van de workshop ‘Schrijf geschiedenis!‘. Een mooier presentatie object kan ik me nauwelijks voorstellen. Nu nog voorkomen dat pubers me gaan doorsteken met dat zwaard Aan de andere kant, dat is dan weer een manier om mijn Workshop Zelfverdediging tegen nachtmerries en monsters aan de man te brengen (er van uitgaande dat ik de zwaardaanval overleef, natuurlijk).

Lesgeven in onderwerpen die mij interesseren doe ik altijd met enorm veel plezier. Dat doe ik als Taekwon-Do instructeur, als juridisch docent aan de Hanze Hogeschool en bij cursussen, als Qu’Mar Ti-jin op festivals en dus op scholen met mijn schrijf- en historieworkshops.

 

Ik ben erg blij met de verdieping van mijn kennis. Doordat ik zo geïnteresseerd (om niet te zeggen gepassioneerd) ben in dit onderwerp kost het me ook geen enkele moeite. Op wat spierpijn na, maar zelfs dat valt mee.

Na ruim twee jaar als freelancer actief te zijn, ben ik nog steeds heel erg tevreden over mijn stap. De verdieping neemt nog steeds toe!

Comments are closed.